زمان انتشار: ۱۳۹۸ سه شنبه ۱ مرداد ساعت 10:00 تاریخ بروزرسانی : ۱۳۹۸/۵/۱ ساعت 10:00    تعداد بازدید: 80    کد مطلب: 85177

حمیدرضا اشراقی، دکترای مدیریت توانبخشی
مدیریت توانبخشی در سازمان تامین اجتماعی


مقدمه: برطبق آمار WHO (سازمان سلامت جهانی) نرخ معلولیت حدود 10% از جمعیت انسانی را شامل میگردد، همچنین برآوردهای سازمان ملل و سازمان بهداشت سلامت جهانی حاکی از آن است که تا سال 2030 میلادی جمعیت سالمندان در دنیا از 9درصد به 16درصد و در ایران از 5/6 درصد به 17.5درصد افزایش خواهد یافت. در هر دو مساله پیشگفت نیاز یه وجود برنامه ای جامع برای حفظ عملکرد سازمان تامین اجتماعی و افزایش کیفیت خدمات آن احساس میگردد. برنامه ای که محور اصلی آن مدیریت توانبخشی است. این مقاله سعی بر آشنایی و نحوه بکارگیری این مدل مدیریتی دارد.

معلولیت: فرد معلول به کسی گفته می‌شود که بر اثر ضایعه جسمی، ذهنی، روانی یا توأم، اختلال مستمر و قابل توجهی در سلامت و کارآمدی عمومی وی ایجاد گردد، به‌طوری که موجب نقصان استقلال فرد در زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی شود.

انواع معلولیت:
• ذهنی (انواع عقب افتادگی ذهنی- بیماران اعصاب و روان) 
• جسمی (انواع مشکلات اندام ها مانند قطع عضو یا ضایعه نخاعی)
• احشایی (مانند دیابت و آسم، پیوند قلب و ریه ) 
• اجتماعی (مانند معتادان و فرزندان بی سرپرست)

بیشترین علل معلولیت ها عبارتند از:
• علل ژنتیکی: عواملی هستند که از راه انتقال ژن ها از والدین به فرزندان ، ایجاد اختلال می کنند مانند سندروم داون،
• علل مادرزادی: این اختلالات پایه  ژنتیک ندارند اما در طی دوران بارداری برای فرد پیش می آیند
• علل تروماتیک: ناشی از ضربه و آسیب است. مثل تصادف، حوادث ناشی از کار، جنگها و…
• بیماریها: تمام بیماری هایی که سیر مزمن و طولانی دارند که منجر به معلولیت می شوند. مانند بیماری های قلبی عروقی، کلیوی، تنفسی و دیابت.

سالمندی: سالمندی پدیده ای است که می توان آن را مرحله ای از سیر طبیعی زندگی انسان در نظر گرفت. بطور اساسی کهولت سن به علت فرسایش طبیعی اندامها، باعث ضعف و ناتوانی در قوای جسمی و ذهنی می گردد.  این ناتوانی منجر به از کارافتادگی و خانه نشینی می شود.افزایش نیازهای مادی و معنوی ، فقدان امکانات مالی اگر با ضعف جسمی همراه شوند مساله سالمندی تشدید مییابد. دوران سالمندی بر اساس تعاریف مختلف از سن 60 یا 65 سالگی آغاز میگردد.
بر طبق تعاریف جدید جمعیت سالمندان را می توان به سه دسته تقسیم بندی نمود:
• سالمندان جوان: معمولا در ۶۰ تا ۷۵ سال قرار داشته و از نظر جسمی فعال و از نظر ذهنی هوشیار هستند.
• سالمندان پیر: معمولا ۷۵ تا ۸۵ سال سن دارند. از نظر جسمی حساس بوده و انواع نقایص شنوایی، بینایی و تحرک دارند. برخی نیز اختلالات روانی داشته و نیاز به مراقبت های ویژه دارند.
• کهنسالان: سنین بالاتر از ۸۵ سال را شامل می شود.

توانبخشی یا بازتوانی: فرآیندی است که در آن به فرد معلول یا سالمند کمک می‌شود تا توانایی از دست رفته خود مجدداً به دست آورد. تَوانبَخشی جامع  به معنای بازتوانی و بازگرداندن توانایی‌های یک فرد به حالت حداکثر استقلال اطلاق می‌گردد. توانبخشی با تمرکز به بازتوانی فرد به افزایش کیفیت زندگی فرد می پردازد. در واقع توانبخشی از علوم پزشکی، علوم اعصاب، روانشناسی و علوم اجتماعی و…کمک می گیرد. توانبخشی به مجموعه تدابیر و اقدامات پیگیر و هماهنگ از خدمات پزشکی، پیراپزشکی، اقتصادی، اجتماعی و حرفه ای اطلاق میگردد. این مجموعه به قصد درمان و بهبود و همچنین ارتقاء سطح کارآیی افراد کم توان ، ناتوان (معلول) و یا سالمند، تا بالاترین حد ممکن، به منظور دستیابی آنان به یک زندگی مستقل در جامعه عرضه می گردد.

مدیریت توانبخشی: بکارگیری اصول مدیریتی در پیشیرد بهبود امور توانبخشی همچنین کاهش عوارض معلولیت و یا سالمتدی و در نهایت کاهش هزینه های مادی، معنوی و اجتماعی ناتوانی میباشد. مدیریت توانبخشی همچنین با حضور در مرحله مراقبت اولیه سلامت (PHC)سعی بر کاهش نرخ معلولیت و اثرات آن در بخش های ثانویه و ثالثیه سلامت دارد.
نیازبه اجرای مدیریت توانبخشی تامین اجتماعی: سازمان تامین اجتماعی متولی بیش  از 40 میلیون نفرجمعیت کشور است که میزان تعداد اشخاص معلول در آن بر اساس نرخ اعلام شده 10%  از طرف WHOحدود 4 میلیون میباشد. همچنین جمعیت سالمندی در سازمان از نرخ کشوری بالاتر است که به علت حضور بازنشستگی به حدود 3 میلیون میرسد که با لحاظ کردن همسرانشان به 5 تا 6 میلیون نفر افزون میگردد وبصورت روزانه بر این جمعیت بشکل تصاعدی نیزافزوده میگردد.
هزینه های پرداختی سازمان تامین اجتماعی در حوزه های مختلف درمان، مستمری و بازنشستگی بسیار هنگفت بوده که بصورت سالیانه افزایش میابد. لذا مدیریت کلان سازمان باید تدابیر لازم جهت کنترل هزینه ها و پرداخت های گروه های مورد هدف را بکارگیرد.
حضور معلولان و سالمندان در جمعیت مورد هدف سازمان تامین اجتماعی نیاز به برنامه ریزی و سرمایه گذاری سازمان در حوزه توانبخشی را الزامی مینماید. لذا برنامه ریزی جهت کنترل هزینه ها ی جاری و آتی معلولین و سالمندان بکارگیری روش های مدیریت توانبخشی در سازمان را گریزناپذیر می کند. بخصوص برنامه ریزی در زمینه توانبخشی در مرحله  PHC(خدمات اولیه سلامت)  در سازمان تامین اجتماعی به علت کاهش هزینه های بعدی منطقی تر میباشد.

پیشنهادها در این حوزه:
• طراحی الگوی مدیریت توانبخشی اختصاصی برای سازمان تامین اجتماعی
• فعال کردن توانبخشی مبتنی بر جامعه (CBR) در سازمان تامین اجتماعی
• کمک به توسعه مراکز حمایتی مبتنی بر جامعه در حیطه سالمندی و معلولان مانند باشگاه سالمندی و یا کانون های معلولین با محوریت سازمانهای مردمی
• بکارگیری اصول مدیریت توابخشی در مراقبتهای اولیه جهت کاهش نرخ معلولیت و ناتوانی
• اجرای قانون جامع حمایت از معلولین کشور مصوبه اسفند 1396 شمسی

به صفحه رسمی اینستاگرام سازمان تامین اجتماعی بپیوندید
کلید واژه
 

ارسال نظر
۱۰۰
captcha