زمان انتشار: ۱۳۹۷ چهارشنبه ۸ اسفند ساعت 13:41 تاریخ بروزرسانی : ۱۳۹۷/۱۲/۸ ساعت 13:40    تعداد بازدید: 61    کد مطلب: 75627

حسام نیکوپور، معاون پژوهشی موسسه عالی پژوهش تامین‌اجتماعی
درس‌های 40ساله برای تامین‌اجتماعی


این اعتقاد وجود دارد که قانون سال54 تامین‌اجتماعی که در آن زمان با توجه به شرایط جمعیتی، سن بازنشستگی و نرخ‌های حق‌بیمه و شرایط برخورداری از مزایا و... که پایه‌ بیمه‌های اجتماعی ایران را به شکل امروزی بنا نهاد، اگر به‌درستی اجرا می‌شد، سازمان بیمه‌گر تامین‌اجتماعی نیز کمتر دچار مشکل می‌شد. یکی از اصول اساسی حکمرانی صندوق‌ها پیش‌بینی‌پذیری است. یعنی قوانین و مقررات در ظرف زمانی و فرایندهای اجرایی تغییر چندانی نکنند، بنابراین اینکه در این اصل اساسی حکمرانی صندوق، در چند سال اخیر خدشه‌ وارد شده، در این موضوع اصلا شکی نیست. در 40سال حدود 138 قانون به قانون مادر تامین‌اجتماعی اضافه شده که از قضا همگی به‌ویژه قوانین مربوط به بازنشستگی‌های پیش از موعد، بار مالی هنگفتی به سازمان تامین‌اجتماعی تحمیل کرده‌اند. پرسش اول این است که آیا مبنا و پایه قانون تامین‌اجتماعی به‌درستی تعیین شده بود که از انحراف آن طی 40 سال با انواع الحاقیه و تکمله صحبت کنیم؟ فرض ما این است که قانون به‌درستی طراحی شده بود. بدون شک هرکدام از قوانین و مقرراتی که در چند دهه اخیر به تصویب رسیده‌اند هرکدام نیاز به تحلیل خاص خود دارد و نمی‌توان بار ارزشی روی آن‌ها گذاشت. چیزی که دارای اهمیت بیشتری است، چرایی انحرافات قانون اولیه و محاسبه بار مالی آن‌هاست. ممکن است برای همه سوال باشد که چرا مشاغل سخت و زیان‌آور و پیش از موعدها آن‌قدر زیادند یا انواع بیمه‌های حمایتی در حال افزایش‌اند، ظاهرا ما کارکرد صندوق‌های بیمه‌ای که عبارت است از: تعمیم بیمه‌ای اجتماعی را فراموش کرده‌ایم. مسئله این است که با قانون سال 54 نمی‌توان همه گروه‌های شاغل را در قالب بیمه اجباری زیر پوشش برد و این یعنی قوانین و مقررات بیمه‌ای متناسب با تغییر و تحولات بازار کار به‌روزرسانی نشده‌اند. بازار کار کشور ما مدت‌ها درگیر جنگ و تحریم بوده، مشاغل غیررسمی گسترش یافته، سن ورود به بازار دچار تغییراتی شده و... اما آیا کسی می‌توانست 40  یا 45 سال پیش چنین تغییراتی را پیش‌بینی کند و مثلا بداند که جنگ رخ می‌دهد یا اقتصاد گرفتار تحریم می‌شود؟ این‌ها تغییراتی است که اثرات آن بر صندوق تامین‌اجتماعی انکارناپذیر است. مسلما مولفه‌های مداخله‌گر دیگری نیز وجود دارد که اجازه نداده‌ تامین‌اجتماعی خود را با تغییر علائم و شاخص‌های مرتبط با شرایط اقتصادی و اجتماعی نیروی کار به‌روز کند. برای مثال، برخی کارشناسان بر این باورند که هزینه‌های اداره صندوق تامین‌اجتماعی تقریبا بالاست و ناکارآمدی‌های مدیریتی برخی ادوار نیز انحرافاتی به‌وجود آورده‌اند. این موضوع در قالب اصل پویایی که یکی از اصول بدیهی حکمرانی صندوق‌های بازنشستگی از نظر اتحادیه بین‌المللی تامین‌اجتماعی (ایسا) است، تحلیل می‌شود. ایسا در کنار اصل پیش‌بینی‌پذیری قوانین مادر، بر پویایی نیز تاکید می‌کند. پویایی یعنی انطباق با شرایط روز و به‌معنای انعطاف‌پذیری قوانین و مقررات با تحولات بازار کار، تغییرات جمعیتی، تحولات اقتصادی و... . مشکل آنجاست که قانون تامن‌اجتماعی پویایی و انعطاف لازم را از خود نشان نداده و همین کمبود، فضا و فرصت را در اختیار سیستم قانون‌گذاری و دولت قرار داده که بعضا خواست‌های غیربیمه‌ای مدنظر خود را تحمیل کنند. درس‌های زیادی از پژوهش اخیر می‌توان آموخت که مهم‌ترین آن مربوط به سازمان تامین‌اجتماعی است. در قانون ساختار نظام جامع گفته شده که اداره این سازمان باید براساس اصول و محاسبات بیمه‌ای و فنی باشد و هر قانونی که طرح می‌شود الزاما باید دارای پیوست بیمه‌ای و محاسباتی باشد. واقعیت این است که سازمان تامین‌اجتماعی تا سال‌ها به دلیل فقدان پایه‌های آماری دقیق، قادر نبود براساس محاسبات بیمه‌ای و فنی استدلال کند که قوانین و مقررات تحمیلی چه میزان بار مالی برای این سازمان به‌وجود می‌آورند. خوشبختانه در حال حاضر شرایط کاملا عوض شده و علاوه بر جدیتی که در بهره‌گیری از آمار و محاسبات در ارکان مختلف تامین‌اجتماعی دیده می‌شود، قانون‌گذار نیز به این درک رسیده که قبل از تصویب طرح‌ها و لوایح، محاسبه بار مالی آن‌ها را طلب می‌کند و در عمل نیز شاهدیم که در 4- 5 سال اخیر کمتر قوانین و مقررات غیربیمه‌ای  به این سازمان تحمیل شده است. این‌ تغییر علاوه بر اینکه مرهون تعامل و رایزنی‌ و آشنایی هرچه بیشتر سیاست‌گذار و قانون‌گذار با فرهنگ بیمه‌ای است، حاصل تقویت حوزه محاسباتی سازمان تامین‌اجتماعی نیز بوده است. با این حال تامین‌اجتماعی تا سال‌های سال باید تبعات ده‌ها قانون و مقررات مربوط به گذشته را تحمل کند و از طرفی نیز چشم به آینده و بهره‌گیری روزافزون از محاسبات در تحلیل وضع حال و آینده خود داشته باشد.

منبع: هفته نامه آتیه نو شماره 192

ارتباط مستقیم در فضای مجازی با سرپرست سازمان تامین اجتماعی
به صفحه اینستاگرام سازمان تامین اجتماعی بپیوندید
کلید واژه
 

ارسال نظر
۱۰۰
captcha